Av. Şerif Yılmaz

Yabancı bir ülke resmi makamlarından alınan bir belge veya kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için o yabancı kararın (ör: mahkeme kararı) veya belgenin (ör: noter senedi) düzenlendiği ülkede bulunan Türk konsolosluğu veya makamı tarafından onaylanması (tasdiki) gerekir.

Bunun aksi de böyledir. Yani Türkiye’de alınan bir mahkeme kararı  veya belge yabancı bir ülkede (ör: Almanya) geçerli olması için mutlaka o ülkenin Türkiye’deki konsolosluğu tarafından tasdik edilmesi şarttır.

İşte ülkeler yabancı kaynaklı bu belge ve kararların diğer ülkede geçerliliği konusunda bu onaylama şartını kaldırmak üzere 05.10.1961 tarihinde  “Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Hakkındaki La Haye Sözleşmesi” adında bir çok uluslu sözleşme hazırlamışlar ve bu tasdik (onay) şartını kaldırmak istemişlerdir.

Bu sözleşmenin amacı; “Sözleşmeye taraf ülkelerden birinde düzenlenen resmi belgelerin diplomasi veya konsolosluk temsilcileri tarafından onaylanmadan yani bu prosedür atlanarak, sözleşmeye taraf diğer bir ülkede kullanılmasını sağlamaktır” şeklinde ifade edilmiştir. Diğer bir deyişle, sözleşmeye taraf ülkeler arasında kullanılacak resmi belgelerde vatandaşlara kolaylık getirilmekte.

Sözleşmeye göre taraf ülkelerde alınan karar ve belgeler diğer ülkede geçerli olması için kulanılacak ülke temsilciliğinin onayına gerek olmadan sadece belge veya kararı düzenleyen ülkenin yetkili makamınca tasdik ettiği ve adına “Apostille“ (tasdik) şerhi denilen şerhi verdiğinde diğer ülkede geçerli olacaktır. Bu manada  şerh ile “Bu apostille ile birlikte bu evrak gerçek ve doğrudur, içeriği doğrudur. Uluslararası kullanılabilir” denmektedir.

APOSTİLE SÖZLEŞMESİNE (1961 La Haye) HANGİ ÜLKELER DAHİLDİR

Bu sözleşmeye zaman içerisinde ABD, Almanya, Andora, Antigua, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Azerbeycan, Bahamalar, Barbados, Burbuda, Belerus, Belçika, Beliza, İngiltere, Bosna – Hersek, Bostvana, Brunei Sultanlığı, Bulgaristan, Cook adaları, Çek Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti (Hong Kong ve Makou), Danimarka, Dominik, Ekvador, El Salvador, Ermenistan, Estonya, Fiji, Finlandiya, Fransa, Grenada, Grenadines, Güney Afrika, Güney Kore, Gürcistan, Hırvaistan, Hindistan, Hollanda, Hunduras, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Japonya,Karadağ, Kazakistan, Kolombia, Kuzey, İrlanda, Lesotho, Letonya, Liberya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malevi, Malta, Marşal Adaları, Mauritius, Meksika, Moldova, Monako, Namibya, Niue, Norveç, Panama, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Saint Kitts ve Nevis Saint Lucia, Saint Vincent, Samoa, San Marino, Seyşeller, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Surinam, Svaziland, Tonga, Trinidad ve Tobago, Türkiye, Ukrayna, Venezuela, Yeni Zelanda ve Yunanistan taraf olmuştur.

Türkiye ise bu sözleşmeyi, 8.5.1962 tarihinde imzalamış ve 20.06.1984 tarih ve 3028 sayılı Kanun ile onaylamış ve bu Kanun, 16.09.1985 gün ve 18517 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, 29.09.1985 tarihinde Türkiye açısından yürürlüğe girmiştir.

APOSTİLE ŞERHİ NASIL OLUR? NERELERDEN ALINABİLİR?

Apostile şerhi kullanılacak belgeyi veya kararı düzenleyen ülkenin yetkili makamı tarafından sözleşmenin  4. maddesinde belirtildiği gibi bizzat belgenin veya buna eklenecek bir kâğıdın üzerine konulur. Şerh, istenilen dilde olabilir ancak tasdikin başlığı mutlaka Fransızca olarak yazılmak ve en az 9 cm. kenarlıklıkare biçiminde olmak zorundadır.

Ülkeler ve hatta eyaletlere ayrılmış ülkelere göre Apostile verecek tasdik makamları farklılıklar göstermektedir. Örneğin Almanya’da mahkeme kararlarına ve Alman noter belgelerine  o kararı veren mahkemenin veya noter’in bağlı  bağlı olduğu eyalet mahkemesi başkanı (Landgericht) Apostile şerhini verirken, Türkiye’de idari belgeler için; illerde Vali, vali yardımcısı veya Hukuk işleri müdürü, ilçelerde Kaymakam, adli belgeler için ise Ağır ceza mahkemesi bulunan mahkemelerdeki adli yargı Adalet komisyon başkanları tarafından APOSTİL şerhi verilmektedir.

Hangi ülkenin hangi tür belgeler için hangi yetkili makamlarının Apostille vereceği sözleşmeye üye ülkeleri de gösteren  https://www.hcch.net/de/states/hcch-members internet sitesinden öğrenilebilirsiniz.

APOSTİLLE ŞERHİNE GEREK OLMAYAN ÜLKELER HANGİLERİDİR?

Zaman içerisinde Türkiye 1961 La haye sözleşmesine üye veya değil bazı ülkelerle yaptığı iki sözleşmelerle bu Apostille şerhi şartını da karşılıklı olarak kaldırmıştır. Örneğin Türkiye ile Avusturya arasında 01.03.1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi ne ek olarak 16.09.1988 tarihinde yapılan anlaşmanın 15.maddesiyle “Her iki ülkenin birinde bir mahkeme veya noter tarafından düzenlenen veya tasdik edilen evrakın diğer ülkede yeniden tasdik edilmesine gerek yoktur” denilerek iki taraflı olarak Apostile şartını kaldırmışlardır. Dolayısyla Avusturya mahkemesince verilen bir karar veya Avusturya noterince düzenlenen bir evrak Apostille şerhi alınmadan sadece Türkçeye tercüme edilerek ve bu tercümenin tasdiki ile Türkiye’de geçerli olacaktır.

Türkiye ayrıca Avusturya dışında 12.04.1988 tarihli sözleşmenin 13.maddesi ile Polonya, 06.06.1988 taihli sözleşmenin 13.maddesiyle Macaristan, 10.09.1999 tarihli sözleşmenin 12.maddesiyle Hırvatistan, 19.09.1999 tarihli sözleşmenin 7.maddesiyle Litvanya, 07.02.1990 tarihli sözleşmenin 7.maddesiyle Kuveyt, 23.06.1994 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Özbekistan, 15.03.1995 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Arnavutluk, 04.04.1996 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Gürcistan, 06.05.1996 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Tacikistan, 15.12.1997 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Rusya Federasyonu, 23.11.2000 tarihli sözleşmenin 13.maddesi ile Ukrayna, 11.07.2001 tarihli sözleşmenin 14.maddesiyle Makedonya, 05.06.2013 tarihli sözleşmenin 15 ve 22.maddeleri gereğince Sırbistan, 17.07.1997 tarihli sözleşmenin 8.maddesi gereğince (sadece mahkemeler nezdinde kullanılacak evraklar için) Kazakistan, 02.11.1992 tarihli sözleşmenin 12.maddesiyle (sadece adli makamlar önündeki işlemlerde) Azerbaycan ile de ikili sözleşmeler yaparak karşılıklı olarak Apostile şerhi şartını kaldırmıştır.

Ayrıca  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye arasında yapılan ve 07.01.2003 günlü Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Adalet ve İçişleri alanında işbirliği anlaşmasının 27/2 maddesi gereğince de karşılıklı olarak Apostil muafiyeti getirilmiştir.

Av. Şerif Yılmaz